Кілт сөздер
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Аңдатпа
Мақала су ресурстарын басқару және топырақ эрозиясының алдын алу үшін қолданылатын қарапайым гидротехникалық құрылымдар – свейлдерді зерттеу мен қолдануға арналған. Бұл технологияның тарихи бастаулары неолиттік революция кезеңінен бастау алады, сол кезде тасқын суларды ұстап қалу үшін шағын бөгеттер пайдаланылған. Мақалада свейлдердің ежелгі лимандық суару жүйелерінен бастап заманауи пермакультуралық жобалауға дейінгі эволюциясы талданып, олардың су ресурстарын басқарудағы артықшылықтары сипатталады.
Свейлдер – рельефтің контурлық сызықтары бойымен қазылатын таяз арықтар, олар жерүсті ағын суларын ұстап, олардың топыраққа біртіндеп сіңуін қамтамасыз етеді. Олар су эрозиясының алдын алады, ылғалдың жиналуына ықпал етеді, судың сіңірілуін жақсартады және агроэкожүйелердің өнімділігін арттырады. Автор Қазақстан жағдайында олардың ерекше маңыздылығын атап өтеді, өйткені жиі болатын құрғақшылық пен су тасқындары тиімді эрозияға қарсы шараларды талап етеді.
Свейлдерді қазіргі қолдану пермакультура тұжырымдамалары аясында да қарастырылады. Мақалада свейлдерді кеңінен насихаттауда және оларды тұрақты экожүйелерді басқару қағидаттарына енгізуде пермакультураның негізгі өкілдері П.А. Йоманс пен Б. Моллисонның рөлі көрсетіледі. Сонымен қатар, свейлдерді жоспарлау мен енгізуді оңтайландыруға мүмкіндік беретін және су ресурстарын басқару шараларының тиімділігін арттыратын географиялық ақпараттық жүйелер (ГАЖ) технологияларын қолдануға ерекше назар аударылады.